به گزارش شمس فارس، این تفاهمنامه با هدف همراستاسازی استراتژیهای توسعه زیرساختی دو نهاد اصلی استانی و شهری در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) تدوین گردیده است. در دنیای امروز که زیرساختهای دیجیتال شریان حیاتی اقتصاد و توسعه اجتماعی محسوب میشوند، همافزایی ظرفیتهای موجود برای دستیابی به سطوح بالاتری از عملکرد و پایداری ضروری است. استان فارس، با توجه به جایگاه تاریخی و فرهنگی خود، نیازمند زیرساختهای ارتباطی در سطح جهانی است تا بتواند نقش محوری خود را در اکوسیستم دیجیتال کشور ایفا نماید.
این سند چارچوب رسمی همکاریها را برای تضمین اجرای پروژههای زیرساختی با بالاترین استانداردهای فنی و مدیریتی فراهم میآورد.
هدف محوری این تفاهمنامه، همافزایی ظرفیتها جهت توسعه زیرساختهای ارتباطی نوین در سطح شهر شیراز، با تأکید ویژه بر جایگزینی کامل شبکههای مسی موجود با شبکه گسترده فیبر نوری (FTTH) و ایجاد یک بستر مخابراتی امن، پایدار و پرسرعت است.
این هدف مستقیماً بر افزایش توان رقابتی شهر شیراز در جذب سرمایهگذاریهای دانشبنیان و بهبود کیفیت زندگی شهروندان متمرکز است. معیار سنجش این هدف، رسیدن به ضریب نفوذ فیبر نوری تا درب منازل (FTTH Penetration Rate) به میزان حداقل ۸۵ درصد در مناطق شهری اصلی طی مدت اجرای فاز اول این تفاهمنامه خواهد بود.
برای دستیابی به هدف اصلی، اهداف فرعی و راهبردی زیر در دستور کار قرار میگیرند:
۱. زیرساختهای هوشمند:
توسعه بستر لازم برای پیادهسازی پروژههای شهر هوشمند (Smart City)، دولت الکترونیک و مدیریت هوشمند شهری. این امر شامل:
- استقرار شبکههای حسگر (Sensor Networks): فراهمسازی زیرساختهای لازم برای انتقال دادههای آنی از سنسورهای محیطی، ترافیکی و مدیریت پسماند.
- پشتیبانی از سامانههای مدیریت ترافیک هوشمند (ITS): تضمین پهنای باند مورد نیاز برای انتقال تصاویر با کیفیت بالا و دادههای کنترلی برای بهینهسازی جریان ترافیک.
- امنیت سایبری: طراحی زیرساختهای ارتباطی با در نظر گرفتن الزامات امنیت سایبری در سطح ملی.
۲. کیفیت خدمات:
افزایش چشمگیر کیفیت و سرعت دسترسی به اینترنت و بهبود پوشش و آنتندهی شبکه سیار.
- کاهش تأخیر (Latency): هدفگذاری برای کاهش میانگین تأخیر شبکه دسترسی تا زیر ۱۰ میلیثانیه (ms) برای کاربران فیبر نوری. این امر با استفاده از معماریهای پیشرفته مانند GPON/XGS-PON میسر خواهد شد.
- افزایش ظرفیت شبکه سیار: توسعه زیرساختهای نسل پنجم (5G) در مناطقی که امکانپذیر است و تقویت پوشش 4G با استفاده از سایتهای جدید و بهینهسازی فرکانسها. این بهبود به ویژه بر مناطقی که تراکم جمعیتی بالا یا نیازهای ویژه (مانند مراکز درمانی و آموزشی) دارند، متمرکز خواهد بود.
۳. خدمات نوین:
توسعه زیرساختهای لازم برای ارائه خدمات ابری (Cloud Services) و شبکههای امن اختصاصی.
- Data Center Connectivity: ایجاد لینکهای پرسرعت و با قابلیت اطمینان بالا بین مراکز داده شهرداری و مراکز داده مخابراتی برای تسهیل خدمات دولتی و سازمانی.
- شبکههای خصوصی مجازی (VPN): ایجاد زیرساختهای لازم برای ارائه سرویسهای امن اختصاصی به سازمانها و ادارات دولتی استان، با رعایت بالاترین استانداردهای رمزنگاری داده.
اجرای موفق این تفاهمنامه مستلزم تعهدات مشخص و اجرایی از سوی هر سه رکن اصلی ذیل است:
الف) تعهدات استانداری فارس (نقش نظارتی و تسهیلگری):
استانداری فارس به عنوان عالیترین مقام اجرایی استان، نقش محوری در تسهیل و نظارت بر حسن اجرای این تفاهمنامه ایفا خواهد کرد.
- ایجاد هماهنگی مؤثر: استانداری متعهد میشود کارگروهی عالی با حضور نمایندگان تامالاختیار مخابرات فارس و شهرداری شیراز تشکیل دهد تا موانع اجرایی در کوتاهترین زمان ممکن شناسایی و برطرف گردند. این کارگروه باید جلسات خود را حداقل ماهانه یک بار برگزار نماید.
- نظارت مستمر: نظارت بر اجرای دقیق مفاد تفاهمنامه از نظر کیفیت فنی و رعایت ضربالاجلهای تعیین شده. این نظارت از طریق سیستمهای گزارشدهی مشترک که توسط کارگروه تعیین میشود، انجام خواهد گرفت.
- شناسایی و اولویتبندی نیازهای فناورانه استان: استانداری با همکاری سازمان برنامهریزی و بودجه استان، نیازهای فناورانه پیشرفته مانند هوش مصنوعی (AI)، کلانداده (Big Data)، و اینترنت اشیا (IoT) را شناسایی کرده و زیرساختهای ارتباطی مورد نیاز برای این پروژهها را در اولویتهای توسعهای قرار دهد.
- بهرهگیری از ظرفیتهای سایر دستگاههای اجرایی: استانداری تسهیلات لازم را برای استفاده از زیرساختهای موجود سایر دستگاههای دولتی (مانند شرکت آب و فاضلاب، برق منطقهای) در راستای اجرای پروژههای حفاری و کابلکشی فیبر نوری فراهم خواهد آورد تا از هزینههای تکراری جلوگیری شود.
ب) تعهدات مخابرات منطقه فارس (نقش اجرایی):
شرکت مخابرات منطقه فارس مسئولیت اصلی فنی و اجرایی توسعه زیرساختها را بر عهده دارد.
- اولویتبخشی و تسریع در اجرای پروژههای فیبر نوری: مخابرات متعهد میشود منابع مالی و نیروی انسانی لازم را برای تکمیل جایگزینی شبکه مسی با فیبر نوری (FTTH) در سطح شهر شیراز اختصاص دهد.
- برنامه زمانبندی: بر اساس این تفاهمنامه، برنامهریزی فنی نشان میدهد که میزان سرمایهگذاری سالانه در توسعه فیبر نوری باید حداقل ۳۰ درصد رشد نسبت به میانگین ۵ سال گذشته داشته باشد.
- تکنولوژی انتقال: در تمامی مسیرهای جدید توسعه، استفاده از کابلهای فیبر نوری با حداقل ظرفیت (144 \times 2) تار نوری برای تضمین ظرفیت آتی الزامی است.
- توسعه و بهینهسازی شبکه دسترسی: ارائه سرویسهای پیشرفته مخابراتی در سطح شهر شیراز، شامل نصب دکلهای جدید مورد نیاز و ارتقاء ظرفیت بکهال (Backhaul) سایتهای سیار.
- تضمین SLA: مخابرات متعهد به تضمین سطح خدمات (SLA) برای سرویسهای سازمانی با سطح دسترسی ۹۹.۹۹٪ خواهد بود.
ج) تعهدات شهرداری شیراز (نقش حمایتی و مشارکتی):
شهرداری شیراز به عنوان متولی مدیریت شهری، تسهیلگر اجرای پروژههای زیرساختی در سطح معابر و اراضی شهری خواهد بود.
- همکاری کامل و تسهیل فرآیند صدور مجوزها: شهرداری متعهد میشود کلیه مجوزهای لازم برای حفاری، نصب دکل، و توسعه فیبر نوری (شامل مجوز حفاری در معابر عمومی، نصب در کانالها و مسیرهای تملک شده) را در حداکثر ۱۵ روز کاری پس از دریافت درخواست کامل فنی، صادر نماید.
- نقشه GIS مشترک: شهرداری موظف است دادههای مربوط به زیرساختهای زیرزمینی (آب، فاضلاب، برق، گاز) را به صورت GIS بهروز شده در اختیار مخابرات قرار دهد تا از تداخلات و حفاریهای غیرضروری جلوگیری شود.
- تخصیص فضای مناسب: شهرداری موظف است فضاهای مورد نیاز برای توسعه زیرساختهای فیبر نوری (مانند tủ نگهدارندههای فیبر (FDH) و سایتهای آنتندهی شبکه سیار) را بر اساس نقشههای ارائه شده توسط مخابرات، با تخصیص زمینهای مناسب شهری یا تأمین فضای مورد نیاز در ساختمانهای ملکی شهرداری، فراهم نماید. این تخصیص باید با نرخ اجارهای حمایتی و در راستای توسعه عمومی شهر انجام شود.
- مشارکت فعال در توسعه شبکه: شهرداری در پروژههای مشترک مانند توسعه شبکه دسترسی در ساختمانهای جدیدالاحداث یا پروژههای نوسازی شهری، تسهیلات لازم برای تعبیه مسیرهای اختصاصی کابلکشی را فراهم خواهد نمود.
برای موفقیت در جایگزینی شبکه مسی، محاسبات فنی زیر مبنای کار قرار میگیرند:
تراکم شبکه فیبر نوری:
هدف این است که در مناطق شهری مرکزی، حداقل پوشش فیبر نوری تا فاصله (d_{max} = 300) متری از هر کاربر فراهم شود، که این امر با استفاده از توپولوژی درخت (Tree Topology) و تکنولوژیهای پیشرفته FTTH/PON امکانپذیر خواهد بود.
بهبود سرعت انتقال داده:
با مهاجرت به FTTH، میانگین سرعت اشتراک کاربران از (V_{old} \approx 16) مگابیت بر ثانیه به (V_{new} \ge 100) مگابیت بر ثانیه افزایش خواهد یافت. این ارتقاء ظرفیت، با توجه به رشد تقاضا برای پهنای باند (که سالانه به طور متوسط ۲۰٪ تخمین زده میشود)، تضمینکننده پایداری شبکه برای حداقل ۷ سال آینده خواهد بود.
اقتصاد انرژی:
توسعه شبکه فیبر نوری به دلیل ماهیت نوری بودن، مصرف انرژی کمتری نسبت به زیرساختهای مسی قدیمی دارد. پیشبینی میشود مصرف انرژی در شبکه دسترسی تا (E_{reduction} = 40%) کاهش یابد.
برای تضمین شفافیت و قابلیت پیگیری، مکانیسمهای زیر تعریف میشوند:
- گزارشدهی سهماهه: هر سه ماه یکبار، پیشرفت فیزیکی و مالی پروژهها توسط مخابرات به استانداری ارائه شده و شهرداری موظف به تأیید تسهیلات ارائه شده (مانند صدور مجوزها) در این گزارش است.
- شاخصهای کلیدی عملکرد (KPIs): شاخصهای زیر به صورت ماهانه پایش خواهند شد:
- درصد پوشش FTTH در مناطق تعریف شده.
- میانگین زمان صدور مجوزهای شهرداری (بر حسب روز).
- تعداد قطعیهای عمده شبکه (Outages) که ناشی از ضعف برنامهریزی حفاریها باشد.
- افزایش سرعت متوسط دانلود برای کاربران خانگی.
- بازنگری میاندوره: پس از گذشت ۱۸ ماه از شروع تفاهمنامه، کارگروه عالی موظف است یک جلسه بازنگری جامع با حضور تمامی امضاکنندگان برگزار نماید تا در صورت لزوم، اهداف کمی و کیفی بر اساس شرایط جدید بازار و فناوری بهروزرسانی شوند.
این تفاهمنامه از تاریخ امضاء به مدت سه سال شمسی لازمالاجرا است و پس از انقضای مدت، در صورت توافق طرفین، قابل تمدید خواهد بود. هرگونه فسخ یا تغییر در مفاد تفاهمنامه منوط به اعلام کتبی و توافق سه جانبه خواهد بود.
این تفاهمنامه بهعنوان گامی مهم، افق جدیدی را در مسیر توسعه زیرساختهای دیجیتال استان فارس ترسیم مینماید و بستر مناسبی برای اجرای پروژههای نوآورانه در حوزه شهر هوشمند و خدمات دیجیتال فراهم خواهد کرد. همکاری سازنده و مبتنی بر اعتماد بین بخش دولتی (استانداری و شهرداری) و بخش خصوصی اجرایی (مخابرات)، ضامن موفقیت این پروژه ملی در سطح منطقهای خواهد بود و استان فارس را در زمره پیشگامان توسعه زیرساختهای ارتباطی کشور قرار خواهد داد.
