دکتر خلیل حاجیپور با اشاره به بازدید خبرنگاران در آستانه روز جهانی موزهها و هفته میراثفرهنگی که با حضور دکتر پارسایی (معاون گردشگری استانداری فارس) و جمعی از مدیران میراث فرهنگی استان در روز دوشنبه ۲۷ اردیبهشت صورت گرفت، اظهار داشت: نخستین گام پروژه، مستندنگاری و پیمایش دقیق همه جدارهها، تزئینات و آسیبهای سازهای بود که توسط کارشناسان معماری و مرمت انجام شد تا هر مداخلهای بر پایه دادههای علمی صورت گیرد.
وی افزود: پس از تهیه طرح جامع مرمت توسط مشاور ذیصلاح و تأیید آن از سوی اداره کل میراث فرهنگی فارس با رویکرد «حفظ اصالت تاریخی» و «احیای تزئینات ارزشمند»، فرآیند مناقصه و انتخاب پیمانکاران واجد شرایط طی تشریفات قانونی کامل شد. معاون برنامهریزی و توسعه دانشگاه شیراز با تأکید بر نظارت ویژه بر پروژه تصریح کرد: هماهنگی کامل با میراث استان موجب شده دو گروه بازرس مستقل – یکی متخصص در «مرمت ابنیه تاریخی» و دیگری متخصص در «مرمت تزئینات» – به صورت مستمر روند اجرا را پایش کنند تا بالاترین کیفیت ممکن تأمین شود.
دکتر حاجیپور در ادامه با اشاره به نقش مسئولیتهای اجتماعی در اجرای این پروژه ملی ابراز داشت: دانشگاه شیراز به عنوان متولی نگهداری از باغ جهانی ارم، همواره حفاظت از این میراث ارزشمند را بخشی از مسئولیت اجتماعی خود در قبال جامعه و تاریخ فرهنگی فارس میداند. بر همین اساس، پیگیریهای مستمری برای تأمین اعتبار مرمت این اثر انجام شد. وی افزود: خوشبختانه با حمایت وزارت نفت و از محل اعتبارات مسئولیتهای اجتماعی این وزارتخانه، بخش قابل توجهی از بودجه مورد نیاز پروژه مرمت باغ ارم تأمین شده است. این همکاری بینبخشی نمونۀ موفقی از تعامل دانشگاه با صنعت برای حفاظت از میراث فرهنگی کشور محسوب میشود.
دکتر حاجیپور جزئیات عملیات میدانی را به تفکیک سه حوزه تشریح کرد:
۱. حوزه حوض تاریخی: مرمت لبههای سنگی فرسوده، جایگزینی کاشیکاری کف و بدنه، اصلاح سیستم لولهکشی فواره مرکزی و بازسازی شبکه آبرسانی در دست اجراست.
۲. حوزه تزئینات: تیم مرمتگران مشغول بازپیرایی گچبریها، مرمت ارسیها و پنجرههای چوبی تاریخی، بازسازی نقاشیهای سقف (مرجوککاری) و ساماندهی ازارههای سنگی هستند.
۳. حوزه سقفهای شیروانی: تقویت سازههای پشتیبان، تعویض شیرسرها و نوسازی کامل ورقهای فلزی سقف در دست اقدام است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به طرحی نورپردازی حرفهای نمای کوشک بیرونی گفت: این طرح توسط مشاور و طراح متخصص دارای سابقه کار در بناهای ثبت جهانی تهیه شده و اکنون مراحل اجرایی آن آغاز شده است. هدف اصلی، افزایش جلوههای بصری باغ ارم در ساعات شب و ارتقای تجربه گردشگری پایدار در این مجموعه جهانی است.
معاون برنامهریزی و توسعه دانشگاه شیراز در پایان خاطرنشان کرد: پروژه مرمت باغ ارم با جدیت تمام پیش میرود و پیشبینی میشود پس از اتمام، گام مؤثری در حفاظت پایدار از یکی از شاخصترین باغهای تاریخی ایران و جهان و نیز افزایش ظرفیت فرهنگی و گردشگری شیراز برداشته شود.
دکتر کاوه فتاحی در ادامه این بازدید افزود: طرح جامع مرمت کوشکهای اندرونی و بیرونی باغ ارم توسط مشاور مرمت ذیصلاح تهیه شد. این طرح با رویکرد حفاظت اصالت تاریخی بنا، احیای تزئینات ارزشمند و ساماندهی بخشهای آسیبدیده تدوین شده و پس از بررسیهای کارشناسی، به تأیید ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس رسید.
پس از تصویب طرح، مکاتبات اداری و استعلامهای لازم از اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان فارس، شرکتهای پیمانکار مرمتی دارای صلاحیت در استان فارس انجام معرفی شدند تا فرآیند انتخاب مجری پروژه مطابق ضوابط تخصصی و قانونی صورت گیرد. سپس مناقصه اجرای عملیات مرمت در تاریخ مقرر برگزار و پیمانکاران واجد شرایط برای اجرای پروژه انتخاب شدند. همچنین بهمنظور نظارت دقیق بر روند اجرای عملیات، با هماهنگی میان دانشگاه شیراز و ادارهکل میراث فرهنگی و گردشگری استان فارس، بازرسان متخصص در دو حوزه «مرمت ابنیه تاریخی» و «مرمت تزئینات» تعیین شدند تا روند اجرایی پروژه بهصورت مستمر ارزیابی و کنترل شود.
استاد معماری دانشگاه شیراز و مشاور معاون توسعه و برنامهریزی دانشگاه گفت: بر اساس برنامه اجرایی پروژه، عملیات مرمت در سه حوزه تخصصی و توسط سه تیم پیمانکاری مرمت در حال انجام است. در بخش مرمت حوض، اقدامات متعددی شامل مرمت و بازسازی لبههای سنگی حوض، تعویض کاشیکاری کف و بدنهها، اصلاح و بازسازی سیستمهای تأسیساتی، لولهکشی فواره مرکزی، آبرسانی و هدایت آب اجرا میشود. در بخش مرمت تزئینات نیز عملیات تخصصی شامل مرمت تزئینات گچبری، بازپیرایی رنگ بدنهها و دیوارها، مرمت ارسیها و در و پنجرههای تاریخی، مرمت نقاشیهای مرجوککاری سقفها و مرمت ازارههای سنگی در دست انجام است.
بخش سوم پروژه به مرمت و ترمیم سقفهای شیروانی اختصاص دارد که در آن، مرمت و تقویت سازههای پشتیبان سقفها، تعویض شیرسرها و نوسازی کامل ورقهای سقف پیشبینی شده است. همچنین طرح نورپردازی نمای کوشک بیرونی باغ ارم، با هدف افزایش جلوههای بصری و ارتقای جذابیتهای شبانه باغ، توسط طراح نورپرداز متخصص با سابقه فعالیت در بناهای ثبت جهانی تهیه شده و مراحل اجرایی آن آغاز شده است.
در نهایت، پروژه مرمت و باززندهسازی باغ جهانی ارم در تاریخ مقرر بهطور رسمی آغاز شده است و پیشبینی میشود اجرای این طرح نقش مهمی در حفاظت پایدار از یکی از شاخصترین باغهای تاریخی ایران و جهان و ارتقای ظرفیت فرهنگی و گردشگری شهر شیراز ایفا کند.
بنابر اعلام مسئولان، اعتبار مورد نیاز این پروژه مرمتی از طریق همکاری مشترک وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران و دانشگاه شیراز تأمین شده است؛ اقدامی که در راستای حفاظت از میراث فرهنگی و صیانت از یکی از ارزشمندترین باغهای تاریخی ایران صورت گرفته است.
