به گزارش شمس فارس، کامران باقری لنکرانی یکشنبه در نشست خبری از برگزاری پانزدهمین کنگره سلامت زنان در ۲۲ و ۲۳ مهرماه با تمرکز بر چالش‌ها و ضرورت‌های سلامت زنان شاغل خبر داد و افزود: برگزاری پانزده دوره پیاپی این کنگره با رویکرد ارائه پیام‌های علمی جدید، نشان‌دهنده استمرار و نقطه قوت این رویداد است.
وی ادامه داد: تلاش ما در این کنگره این بوده است که بدون شعارزدگی و با نگاهی علمی، واقع‌بینانه و بین‌بخشی به موضوعات مرتبط با سلامت زنان توجه کنیم، چراکه اگرچه کنگره‌های متعددی در حوزه بیماری‌های زنان در کشور وجود دارد، اما رویدادهای علمی که به صورت بین‌بخشی عوامل پزشکی، اجتماعی و زیستی را همزمان مدنظر قرار دهند، منحصر به فرد هستند.
نظام فکری جمهوری اسلامی همواره بر جایگاه هویت‌بخش زنان تاکید دارد
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان با اشاره به موضوع محوری امسال که به سلامت زنان شاغل اختصاص دارد، اظهار کرد: نظام فکری جمهوری اسلامی همواره بر جایگاه هویت‌بخش زنان تاکید داشته و در همین راستا باید از بیانات راهبردی رهبر شهید انقلاب اسلامی یاد کرد که مسئله خانواده، سلامت، امنیت، آرامش و تکریم زن در محیط را از مسائل اصلی می‌دانستند.
باقری لنکرانی افزود: در پیام اخیر رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالگرد دفاع مقدس نیز به موضوع زنانه شدن دفاع و مقاومت اشاره شد که نشان‌دهنده اهمیت نقش زنان در صحنه‌های پایداری ملی، حفظ کانون خانواده در دل تنش‌ها و ایثار در خطوط مقدم خدمت و سلامت است و می‌توان گفت خانم‌ها در این عرصه‌ها گوی سبقت را از آقایان ربوده‌اند.
وی با ارائه آماری از وضعیت سلامت زنان در کشور گفت: امید به زندگی در زنان ایرانی از حدود ۵۵ سال پیش از انقلاب اسلامی، اکنون به بیش از ۷۷ تا ۷۹ سال رسیده است که این شاخص از میانگین منطقه‌ای با ۷۳ سال و میانگین جهانی با ۷۴ سال بالاتر بوده و مایه افتخار است.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان اظهار کرد: همچنین در شاخص مرگ و میر مادران باردار، کشور ما آمار زیر ۲۰ در ۱۰۰ هزار را ثبت کرده است، در حالی که این رقم در منطقه بالای ۱۰۰ در ۱۰۰ هزار است که این موضوع نیز دستاورد بزرگی محسوب می‌شود.
باقری لنکرانی با اشاره به چالش‌های موجود تصریح کرد: اگرچه امید به زندگی افزایش یافته، اما موضوع مهم دیگر «امید به زندگی توام با سلامت» است، به طوری که زنان با وجود اینکه به طور متوسط حدود سه سال بیشتر از آقایان عمر می‌کنند، اما ۹ تا ۱۱ سال از سال‌های پایانی عمر خود را با رنج، ناتوانی و بیماری‌های مزمن سپری می‌کنند که این مدت برای آقایان حدود ۶ تا ۷ سال است.
وی ادامه داد: بنابراین اگرچه طول عمر زنان افزایش یافته است، اما کیفیت زندگی و زیست سالم به‌ویژه در سال‌های پایانی عمر نیازمند تقویت است و اقدامات پیشگیرانه باید از دوران میانسالی آغاز شود تا بتوان از ناتوانی و بیماری‌های مزمن در پیری جلوگیری کرد.
از نظر نرخ چاقی در میان کشورهای منطقه خاورمیانه در رده‌های بالا قرار داریم
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان با تاکید بر معضل چاقی و اضافه وزن در زنان ایرانی گفت: شیوع چاقی و اضافه وزن در زنان ایرانی از مرز ۶۳ درصد عبور کرده است و ما حدود ۳۰ تا ۳۳ درصد چاقی قطعی و به همین میزان شیوع اضافه وزن داریم که این آمار در میان آقایان حدود نصف خانم‌هاست و نشان می‌دهد در این حوزه نیازمند اقدامات بیشتری هستیم.
باقری لنکرانی افزود: ما از نظر نرخ چاقی در میان کشورهای منطقه خاورمیانه در رده‌های بالا قرار داریم و این موضوع با توجه به زمینه‌ساز بودن چاقی برای بیماری‌هایی نظیر دیابت، بیماری‌های قلبی-عروقی و برخی سرطان‌ها مانند سرطان پستان، نیازمند توجه جدی و برنامه‌ریزی دقیق‌تری است.
ضرورت‌های ارتقای سلامت زنان شاغل
وی ادامه داد: یکی از مباحث بسیار حائز اهمیت در حوزه سلامت بانوان، اختلالات اسکلتی و عضلانی است، به‌طوری که مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد بیش از ۶۰ درصد شاغلان در آموزش و پرورش از دردهای مزمن کمر و گردن رنج می‌برند که این عارضه ارتباط مستقیمی با ورزش و ارگونومی محیط کار، از جمله نوع صندلی و میز مورد استفاده دارد.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان بیان کرد: در کنار مسائل جسمی، موضوع سلامت روان نیز از اهمیت بالایی برخوردار است، چراکه شیوع اختلالات خلقی و اضطرابی در خانم‌ها تقریبا ۲ برابر مردان است و این مسئله در زنان شاغل به دلیل مواجهه با پدیده شیفت دوم یا همان کار در خانه پس از فعالیت شغلی، با شدت بیشتری دیده می‌شود.
باقری لنکرانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اقدامات حمایتی انجام‌شده، اظهار کرد: یکی از طرح‌های امیدآفرین، «کارت امید» است که از ابتدای امسال با پیشنهاد ستاد جمعیت اجرایی شده است.
وی افزود: در این طرح مبلغ ۲ میلیون تومان ماهانه بدون در نظر گرفتن طبقه اجتماعی مادر، به حساب او واریز می‌شود که در این هفت ماه اجرا، توانسته است رضایتمندی خوبی ایجاد کرده و در امنیت پروتئینی و غذایی کودک در یک‌هزار روز اول زندگی و تامین اقلام بهداشتی در شرایط تورمی، اثرگذار باشد.
خانه‌داری شغلی تمام‌وقت با کار سنگین و بدون پوشش‌های حمایتی است
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان با اشاره به وضعیت اشتغال زنان گفت: نرخ رسمی مشارکت اقتصادی زنان در کشور حدود ۱۴ درصد ثبت شده است، اما باید بین اشتغال رسمی و بار کاری پنهان تفکیک قائل شد و نباید از آمار زنانی که در اشتغال غیررسمی هستند یا بار سنگین خانه‌داری را به دوش می‌کشند غافل ماند؛ چراکه خانه‌داری شغلی تمام‌وقت با کار سنگین و بدون پوشش‌های حمایتی است.
باقری لنکرانی افزود: در همین بخش‌های رسمی نیز، نظام سلامت ما به شدت به نیروی کار زنان وابسته است، به‌طوری که حدود ۷۰ درصد شاغلان این بخش را خانم‌ها تشکیل می‌دهند که بار سنگینی از خدمات نظام سلامت بر دوش آنان است و در مقابل، عوارض خاصی نیز متوجه آنان شده است.
وی تصریح کرد: مطالعات صورت‌گرفته نشان می‌دهد که فرسودگی شغلی در بین پرستاران و پزشکان زن، به دلیل تداخل نقش‌های خانوادگی و اجتماعی، ۳۰ درصد بیشتر از آقایان بوده است.
بانوان شاغل بیشتر از آقایان دچار فرسودگی هستند
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان گفت: شیفت‌های شبانه مکرر، دوری از فرزندان، استرس بحران‌های جاری و تنش‌های روانی این فرسودگی را تشدید کرده است؛ همچنین در مورد معلمان خانم که حدود ۶۰ درصد کادر آموزش و پرورش را تشکیل می‌دهند، اختلالات اسکلتی-عضلانی در حدود دوسوم آنان گزارش شده و آسیب‌های حنجره و فرسودگی عاطفی در آنان نسبت به همکاران مرد بیشتر است.
باقری لنکرانی با اشاره به راهکارهای پیشنهادی برای بهبود این شرایط اظهار کرد: باید قانون بیمه فراگیر زنان خانه‌دار را با نگاهی عملیاتی‌تر اجرایی کنیم و بسته‌های ویژه حمایتی برای زنان سرپرست خانوار در نظر بگیریم.
با صرف ۲۰ دقیقه فعالیت بدنی ساختاریافته در روز، بسیاری از مشکلات جسمی بهبود می‌یابد
وی افزود: در نظام سلامت، پیشنهاد ما استفاده از سیستم چرخش کاری و الگوهای شناور شیفت‌بندی است تا افراد سال‌های طولانی در بخش‌های پرتنش باقی نمانند و پروتکل‌های ایمنی زیستی برای کادر درمان تقویت شود؛ همچنین ایجاد کلینیک‌های سلامت روان و طب کار با رویکرد جنسیتی، غربالگری اجباری سازمانی برای چاقی و بیماری‌های مرتبط و ترویج پویش‌های اصلاح ارگونومی و تحرک بدنی از دیگر الزامات است که با صرف ۲۰ دقیقه فعالیت بدنی ساختاریافته در روز، بسیاری از مشکلات جسمی بهبود می‌یابد، البته برای اینکه بخش خصوصی نیز از اشتغال زنان استقبال کند، لازم است مشوق‌های لازم در نظر گرفته شود.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان بیان کرد: این مشوق‌ها می‌تواند به صورت معافیت‌های مالیاتی یا تقبل بخشی از سهم کارفرمایی توسط دولت باشد، زیرا اجرای مواردی نظیر مرخصی زایمان نه‌ماهه، زمان شیردهی و ایجاد مهدکودک در جوار کارگاه، بدون پشتوانه حمایتی، ممکن است به اخراج پنهان یا کاهش تمایل کارفرمایان به استخدام بانوان منجر شود.
برخی مدیران مرد نسبت به نیازهای خاص کارمندان خانم دچار ضعف شناخت هستند
باقری لنکرانی افزود: در زمینه بهره‌گیری از پزشکی از راه دور و طب کار نیز باید با رویکردی متمرکز بر نیازهای اختصاصی زنان، تلاش‌های بیشتری صورت گیرد.
او با اشاره به ضرورت افزایش مشارکت زنان در سطوح مدیریتی اظهار کرد: اگرچه سهم زنان در بدنه اشتغال، به‌ویژه در نظام سلامت بالاست، اما این حضور باید در سطوح مدیریتی نیز نمود پیدا کند، چراکه مدیران مرد بسیاری اوقات نسبت به نیازهای خاص کارمندان خانم دچار ضعف شناخت هستند.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان بیان کرد: هرچند یکی از برنامه‌های کنگره، ارائه آموزش به مدیران مرد برای درک بهتر شرایط و نیازهای همکاران خانم است، اما حضور مستقیم زنان در سطوح ارشد مدیریت و سیاست‌گذاری‌های کلان تاثیر بسزایی خواهد داشت.
سهم زنان در مدیریت‌های میانی حدود ۲۱ درصد و در سطوح کلان ۶ درصد است
وی گفت: در حال حاضر سهم زنان در مدیریت‌های میانی حدود ۲۱ درصد و در سطوح کلان تنها ۶ درصد است که این آمار نیازمند بهبود و تقویت است.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان خاطرنشان کرد: پیام اصلی این کنگره این است که زن ایرانی در عرصه‌های دفاع مقدس، سلامت، تعلیم و تربیت و تحکیم بنیان خانواده، دین خود را به انقلاب و کشور به کمال ادا کرده است و اکنون وظیفه مسئولان است که با بهبود شرایط کار، پاسخگوی این ایثار باشند.
باقری لنکرانی افزود: در این مسیر باید رفع مشکلات فوری از جمله معضل اضافه وزن، فرسودگی شغلی و آسیب‌های عضلانی و اسکلتی را با اولویت بیشتری پیگیری کنیم تا شاهد زیست سالم‌تر و باکیفیت‌تر برای زنان شاغل باشیم.
شکل‌گیری گفتمان سلامت زنان در جهان اسلام با همکاری نهادهای ملی و بین‌المللی
وی با اشاره به مشارکت‌های صورت‌گرفته برای برگزاری این همایش گفت: ما در مسیر برگزاری این رویداد از همکاری دستگاه‌های متعددی همچون وزارت آموزش و پرورش، قوه قضاییه به‌ویژه معاونت پیشگیری، استانداری فارس با محوریت معاونت زنان و خانواده و همچنین فرهنگستان علوم پزشکی بهره‌مند بوده‌ایم.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان بیان کرد: یکی از نکات برجسته این دوره، استمرار همکاری ۱۰ ساله با سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی جهان اسلام (ICESCO) است که اهمیت ویژه‌ای به این کنگره بخشیده است.
باقری لنکرانی ادامه داد: امسال سازمان (ICESCO) نشستی تخصصی پیرامون سلامت زنان را در قالب این همایش در دستور کار قرار داده است که به صورت مجازی و با حضور نمایندگان این سازمان و چهار کشور فعال منطقه برگزار می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: این تعاملات نشان می‌دهد که کنگره سلامت زنان توانسته است گام‌های موثری در جهت پیگیری و ترویج یک گفتمان بین‌المللی در این حوزه، دست‌کم در محدوده جهان اسلام، بردارد.
سامانه هوشمند غربالگری سرطان پستان برای زنان شاغل راه‌اندازی می‌شود
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان با اشاره به افزایش نرخ ابتلا به سرطان پستان در کشور که به حدود ۳۵ نفر در هر صد هزار نفر رسیده است، گفت: بخشی از این آمار ناشی از بهبود روش‌های غربالگری و دسترسی بیشتر به امکانات تشخیصی مانند ماموگرافی و سونوگرافی است، اما بخشی دیگر نشان‌دهنده افزایش واقعی موارد ابتلا به دلیل عواملی همچون سالمندی جمعیت، مخاطرات محیطی و چاقی است.
باقری لنکرانی افزود: با وجود اینکه پوشش بیمه‌ای مناسبی برای خدمات غربالگری وجود دارد و دسترسی مردم به این خدمات رشد داشته است، همچنان چالش‌هایی در زمینه استقبال از این تست‌ها وجود دارد که ترس از پروسه معاینه، خجالت، نگرانی از نتایج احتمالی و باور غلط مصونیت از بیماری، از جمله موانع اصلی در این مسیر به شمار می‌آیند.
وی ادامه داد: برای رفع این چالش‌ها و مدیریت هوشمندانه سلامت زنان شاغل، سامانه‌ای طراحی شده است که با دریافت اطلاعات پایه‌ای فرد شامل سن و سابقه خانوادگی، توصیه‌های اختصاصی لازم را برای اقدامات بعدی مانند انجام ماموگرافی، سونوگرافی یا مراجعه به جراح ارائه می‌دهد.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان تصریح کرد: این سامانه هوشمند که با حمایت معاونت علمی ریاست جمهوری عملیاتی شده است، به‌زودی در اختیار زنان شاغل قرار می‌گیرد تا با آگاهی‌بخشی دقیق، مسیر غربالگری و تشخیص به‌هنگام سرطان پستان را هموار کند.
لزوم ارتقای سواد سلامت و رفع شکاف میان پژوهش و سیاست‌گذاری در کنگره سلامت زنان
باقری لنکرانی با تاکید بر اهمیت شناسایی عوامل ژنتیکی و اصلاح سبک زندگی در پیشگیری از ابتلا به سرطان پستان، از تلاش‌های علمی این کنگره برای ارتقای سواد سلامت جامعه و هم‌افزایی میان پژوهشگران و سیاست‌گذاران خبر داد.
وی با برشمردن عوامل موثر بر افزایش خطر سرطان پستان گفت: سابقه خانوادگی در بستگان درجه یک و دو، به‌ویژه در موارد ابتلا به سرطان‌های پستان، رحم و پانکراس از عوامل مهم و تاثیرگذار بر افزایش خطر ابتلای فرد است.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان افزود: علاوه بر مسائل ژنتیکی، عواملی همچون چاقی، رژیم غذایی ناسالم، استفاده خودسرانه از داروهای ضد بارداری، استرس، بارداری در سنین بالا و عدم بهره‌مندی از شیردهی نیز به عنوان عوامل خطرساز در بروز این بیماری شناخته می‌شوند.
باورهای غلط میزان بهره‌مندی از امکانات غربالگری و سلامت را کاهش داده است
باقری لنکرانی با اشاره به ضرورت افزایش آگاهی عمومی در این زمینه ادامه داد: پایین بودن سطح سواد سلامت در کشور باعث شده است با وجود پوشش بیمه‌ای مناسب و دسترسی به خدمات غربالگری، میزان بهره‌مندی از این امکانات آن‌گونه که باید نباشد که این موضوع بخشی ریشه در باورهای غلط دارد.
وی خاطرنشان کرد: در سوی مقابل، شاهد استفاده‌های غیرضروری از خدمات غربالگری در گروه‌های سنی زیر ۳۵ سال هستیم که بدون داشتن سابقه خانوادگی، ضرورتی برای انجام آن ندارند؛ لذا باید با کمک رسانه‌ها، سواد سلامت جامعه را در هر دو زمینه استفاده صحیح و به‌موقع ارتقا دهیم.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان درباره رویکرد پانزدهمین دوره این کنگره در خصوص سیاست‌گذاری‌های کلان تصریح کرد: کنگره‌های پژوهشی ماموریت دارند با گفتمان‌سازی و ترسیم دقیق شرایط موجود، راهکارهایی را برای آینده ارائه دهند.
باقری لنکرانی افزود: ما پس از هر دوره، گزارش‌های سیاستی و مستندات علمی حاصل از مباحث را برای مراجع ذی‌ربط ارسال می‌کنیم تا بتوانیم در حوزه‌هایی مانند بهداشت باروری و عوامل محیطی حساسیت بیشتری در دستگاه‌های اجرایی ایجاد کنیم.
یکی از چالش‌های اصلی کشور، شکاف میان پژوهش و سیاست‌گذاری است
وی بیان کرد: یکی از چالش‌های اصلی کشور، شکاف میان پژوهش و سیاست‌گذاری است، یعنی پژوهشگر از بی‌توجهی سیاست‌گذار گلایه دارد و سیاست‌گذار معتقد است پژوهش‌ها به موضوعات روزمره نمی‌پردازند؛ تلاش ما در این سمینار، تمرکز بر چالش‌های روز کشور و تبدیل یافته‌های علمی به خلاصه‌های سیاستی است تا بتوانیم همزبانی موثری میان جامعه علمی و تصمیم‌گیران ایجاد کنیم.
تمرکز بر ترویج ازدواج و ارتقای سلامت روان در مواجهه با چالش‌های اجتماعی
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان با تحلیل وضعیت جمعیت گفت: در حال حاضر چالش اصلی ما در زمینه افزایش جمعیت، مسئله ازدواج است؛ چراکه نرخ باروری در میان زوج‌هایی که ازدواج می‌کنند، بالاتر از سطح جایگزینی است و مشکل اصلی در عدم وقوع ازدواج‌ها نهفته است.
باقری لنکرانی افزود: برای حل این چالش، باید بر ترویج ازدواج، تسهیل شرایط برای جوانان و حمایت‌های حمایتی تمرکز کنیم تا جوانان بتوانند در سن مناسب تشکیل خانواده دهند.
وجود همبستگی اجتماعی و ابعاد معنوی در ایران، نقش مهمی در حفظ پایداری جامعه ایفا کرده است
وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع سلامت روان و تاثیرات شرایط ناپایدار سیاسی و روانی بر جامعه پرداخت و گفت: شرایطی که با عدم ثبات و ایجاد اضطراب در جامعه همراه است، می‌تواند سلامت روان را تحت تاثیر قرار دهد؛ اما وجود همبستگی اجتماعی و ابعاد معنوی در ایران، نقش مهمی در حفظ پایداری جامعه ایفا کرده است.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان با اشاره به ضرورت مدیریت اخبار و مقابله با شایعات بیان کرد: انتشار اخبار نادرست و سکوت در برابر ابهامات، موجب افزایش نگرانی و اضطراب در میان مردم می‌شود، لذا پاسخگویی مسئولان و ایجاد شفافیت می‌تواند به بازسازی سلامت روان جامعه و ایجاد امید به آینده کمک کند.
درصد حضور زنان در رشته‌های پزشکی و پرستاری به شدت افزایش یافته
باقری لنکرانی با اشاره به تغییرات ساختاری در نظام سلامت، به افزایش چشمگیر حضور زنان در عرصه‌های تخصصی پزشکی پرداخت و افزود: اگرچه در گذشته حضور زنان در سطوح بالای تخصصی بسیار محدود بود، اما اکنون شاهد تغییرات شگرفی هستیم، به‌طوری که درصد حضور زنان در رشته‌های پزشکی و پرستاری به شدت افزایش یافته و در سال جاری، بخش بزرگی از ورودی‌های فوق تخصصی را زنان تشکیل داده‌اند که این نشان‌دهنده تحول در ترکیب نیروی متخصص کشور است.
ارسال ۴۶۰ خلاصه مقاله به پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان
وی با اشاره به استقبال علمی از پانزدهمین دوره کنفرانس گفت: در مجموع ۴۶۰ خلاصه مقاله به دبیرخانه علمی کنفرانس ارسال شد که از میان آنها ۲۶۰ مقاله به صورت پوستر پذیرفته شده است.
سولماز قهرمانی افزود: پوسترهای پذیرفته‌شده همزمان با اجرای برنامه‌های کنفرانس ارائه خواهند شد و بخشی از خلاصه مقالات نیز برای ارائه شفاهی در برنامه‌های روز نخست انتخاب شده‌اند.
وی با اشاره به فرآیند داوری مقالات اظهار کرد: نتایج مقالات پذیرفته‌شده نیز در وب‌سایت کنفرانس منتشر شده است و امیدواریم ارائه این یافته‌های علمی زمینه‌ای برای تبادل تجربه و استفاده از نتایج پژوهش‌ها در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی سلامت زنان فراهم کند.
دبیر اجرایی پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان همچنین گفت: این کنفرانس دارای هشت امتیاز بازآموزی برای گروه‌های هدف است و علاوه بر آن، امتیاز جوانی جمعیت نیز برای گروه‌های هدف شامل زنان و پزشکان عمومی در نظر گرفته شده است.
وی افزود: اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیز از ۱۲ ساعت امتیاز فرهنگی این کنفرانس بهره‌مند خواهند شد.
قهرمانی در پایان تأکید کرد: امیدواریم پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان بتواند با گردهم آوردن متخصصان حوزه‌های مختلف، ضمن شناسایی دقیق‌تر چالش‌های سلامت زنان شاغل، زمینه ارائه راهکارهای علمی و عملی برای ارتقای سلامت و کیفیت زندگی این گروه مهم و اثرگذار در جامعه را فراهم کند.
