بالاخره با آمادگی های لازم عملیات رمضان برای نزدیک شدن به بصره و تنومه در تاریخ 23 تیر 1361 آغاز شد ، ولی در عمل مواجه با وضعی متفاوت از عملیات داخل خاک ایران شدیم.
سیاست دفاعی عراق و استحکامات و موانع ایجاد شده کار پیشروی را مشکل کرد و رزمندگان ما تجربه عبور از اینگونه موانع را نداشتند.
به خصوص منطقه آب اندازی شده و استفاده دفاعی عراق از کانال ماهی که در اصل برای پرورش ماهی احداث شده بوده و کیلومترها طول با عرض مناسب داشت و پر از آب بود.
خبرگزاری اعزامی اطلاعات در ده کیلومتری داخل خاک عراق : عملیات رمضان با موفقیت کامل ادامه دارد و رزمندگان اسلام به پیشروی خود در داخل خاک دشمن ادامه می دهند و در عمق 25 کیلومتری داخل خاک عراق به مواضع جدیدی دست یافته اند .
رزمندگان دلاور اسلام با درهم کوبیدن مواضع مزدوران عراقی و خنثی کردن میدانهای مین آنان خود را به 7 کیلومتری شهر بصره در ضلع شرقی شط العرب رسانده اند و در مواضع جدید استراتژیک خود مستقر شده اند.
سرهنگ نیاکی فرمانده قرارگاه فتح اعلام کرد: در این عملیات ، لشکر 9 زرهی عراق که بوسیله 2 تیپ پیاده تقویت شده بود ، تقریباً بطور کامل منهدم گردید.
جالب توجه است که ما برای چهارمین بار با تیپ ده زرهی عراق که مجهز به تانکهای فوق العاده مدرن و پیشرفته تی هفتاد و دو (که مجهز به توپهای کالیبر 125 و دارای مهمات موشکی هستند) روبرو شدیم و هم اکنون قریب به 20 دستگاه از تانکهای یادشده بوسیله رزمندگان ایثارگر اسلام نابود شده است و تعدادی از تانکهای تی – 72 نیز در حالیکه خدمه آنها فرار کرده اند، سالم بدست نیروهای اسلام افتاده است.
مزدوران عراقی که هیچگاه انتظار چنین حمله جسورانه ای از سوی پیروزمندان اسلام نداشتند، برای فرار و سریعتر شناکردن از انشعابات اروند رود، اکثراً پوتینهای خود را در آورده و خود را به آب زده اند و یکی از جالب ترین پیامهای رسیده به ستاد مرکزی فرماندهی قرارگاه فتح این بوده است که نیروهای دشمن با بجای گذاشتن صدها جفت پوتین در کنار انهار مختلف و انشعابات « نهر کتیبان» خود را به آب انداخته اند و اگر پرسنل یا یگانهای پشت جبهه نیاز به پوتین دارند، امکانات بفرستند تا آنها را بار کرده و به پشت جبهه منتقل کنند .
در نخستین ساعات نبرد نیروهای اسلام با عبور از خط مرزی « پاسگاه زید » عراق را بتصرف خود در آورده و به پیشروی خود بسوی شرق شهر « تنومه » عراق ادامه دادند.
در این عملیات در لحظات اولیه رزمندگان ما با عبور از کانالهائی که جنایتکاران بعثی برای جلوگیری از پیشروی نیروهای ما احداث کرده اند، دو گردان تانک آنان بنامهای « تطیبه » و « الحسن » را به محاصره خود در آورده و به تعقیب سایر واحدهای رزمی ارتش بعث عراق پرداختند.
در این عملیات ، نیروهای ما در یکی از محورها حدود 20 کیلومتر به پیشروی خود ادامه دادند.
دشمن در روز 27/4 1361شرق کانال کتیبان را با یک تیپ مکانیزه و شمال دریاچه ماهیگیری را با یک تیپ زرهی و غرب مواضع مثلثی را با یک تیپ زرهی و مواضع مثلثی روبروی منطقه فجر را با یک تیپ زرهی اشغال کرد.
در این عملیات پیشروی محدودی داشتیم ؛ خیلی کمتر از اهداف تعیین شده و اولین ضربه به روحیه رزمندگان که فکر می کردند، چیزی نمی تواند مانع پیشروی شان بشود، وارد شد.
همین تجربه در عملیات والفجر مقدماتی هم تکرار شد ؛ با موانعی از نوع دیگر البته نباید نقش اختلاف نظر فرماندهان ارتش وسپاه را در نحوه انجام عملیات نادیده بگیریم که یکی بیشتر به شیوه های کلاسیک جنگ می اندیشد و دیگری بر شیوه های ابتکاری انقلابی و شهادت طلبانه پای می فشرد.
سرهنگ صیاد شیرازی فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش:
نیروها ، با نشاط و روحیه که معلوم بود از نبرد بیت المقدس گذشته اند و همه امیدوار به پیروزی بودند در آن طرف هم دشمن نگران ، مضطرب و روحیه ضعیفی داشت البته آنها رفته بودند پشت دژهای خودشان ، پشت مرز بودند و وضعیت شان با قبل فرق می کرد معلوم بود که در آنجا دستور ایستادگی دارند .
ما در عملیات رمضان به یک هدف استراتژیک ، یعنی بصره می رسیدیم .
بصره را به عنوان یک هدف استراتژیک تلقی کرده بودیم .
از نظر استراتژیک ، دو هدف بیشتر مطرح نبود ؛ یک بغداد و دیگری بصره .
در طرحها و بررسیها ، به این نتیجه رسیدیم که به علت بعد مسافت و کمبود امکانات زرهی و تحرک لازم ، تئوری رسیدن به بغداد شدنی نیست ولی از آن اول ، بصره به علت نزدیکی و اینکه در تیررس حملات ما بود، رسیدن به آن طبیعی بود .
به همین دلیل ، می توانیم بگوییم که رمضان یک عملیات تعیین کننده در سرنوشت جنگ بود ؛ هم برای دفع دشمن و هم برای مجازات دشمن .
عملیات شروع شد و در همان شب اول ، وضعیت مشخص شد .
قرارگاه فتح با چنان قاطعیت خط را شکست و رفت جلو که بعد از مدت کوتاهی ، نیروهای ما به کانال ماهیگیری رسیدند یعنی حدود پانزده کیلومتر پیشروی کردند و این هم از چیزهای استثنایی است.
بعد از اینکه عملیات مان را کشیدیم به خاک عراقیها ، پیشروی از این بیشتر نداشتیم که یک شبه پانزده کیلومتر برویم جلو به کانال ماهیگیری رسیدند .
جناح راست، قرارگاه فجر چهار یا پنج کیلومتر بیشتر جلو نرفته بود تصمیم گرفتیم سریع خاکریز بزنیم تا جناح راست را با خاکریز نگه داریم.
شب دوم ، بار دیگر تک شد باز هم تاکانال ماهیگیری رفتیم ولی باز هم جناح راست نتوانست بیاید و آن خاکریز را بزند صبح ، نیروهای جناح وسط برای اینکه از جناح راست ضربه نخورند، برگشتند به خط زید آمدیم از طریق قرارگاه فجر تک را ادامه دهیم که برای اولین بار افتادیم به سیستم خاکریزهای مثلثی دشمن نمونه اش را تا آن موقع ندیده بودیم شکل عجیبی بود که نیروها توی خاکریزها سرگردان می شدند ، ضربه می خوردند و دوباره بر می گشتند .
در نتیجه ، عملیات رمضان ، عملیاتی بود انهدامی از یک طرف می توانیم بگوییم پیروزمندانه بود ، به خاطر اینکه دشمن را درهم شکستیم و به آنها تلفات وارد کردیم . البته به خودمان هم یک مقدار تلفات وارد شده بود . از یک طرف ، می توانیم بگوییم پیروز نبود ، چون هدف مان این نبود در اینجا عملیات متوقف شد و به پایان رسید .
دو دلیل اساسی در عدم موفقیت عملیات رمضان یا بهتر است بگوییم در نرسیدن به هدف تعیین کننده سرنوشت جنگ در این مقطع زمانی ذکر می کنیم : 1- در بعد تخصصی . 2- در بعد اعتقادی .
بعد تخصصی
یکی ، عامل مهندسی زرهی برای زدن خاکریزهای به موقع در جهت تامین جناحین رزمندگان اسلام بود
دوم ، نداشتن قابلیت انعطاف در اداره عملیات و جابجائی نیروها بود
عامل اعتقادی
حال و روح ما رزمندگان اسلام در عملیات رمضان ، حال و روح عملیات فتح المبین نبود .
غرور ، بزرگترین آفتی بود که به سراغ ما آمد
